کریولیت

کریولیت Cryolite مصنوعی Na3AlF6 با جرم مولی 209.94 گرم بر مول نمکی سنگین وزن محسوب می شود . این ترکیب دارای ظاهری سفید رنگ و پودر مانندی می باشد.

همچنین کریولیت دارای بوی خاصی نمی باشد . این نمک دارای چگالی حدودی 2.95 گرم بر سانتی متر مکعب می باشد.

نقطه ذوبی که برای کریولیت تعریف شده است حدود 1291 درجه سانتی گراد می باشد و خب این به دلیل انرژی شبکه بالایی است که پیوند یونی مستحکم آن به وجود آورده است.

گرده ای که از پودر کریولیت حاصل می گردد ، بسیار سمی و خطرناک می باشد و به محض پخش شدن  در هوا باعث تحریک پوست و سوزش چشمان می شود.

اگر این گرده استنشاق گردد دیگر کار خیلی خطرناک می شود و باعث تحریک بینی ، دهان و شش ها می شود و در اثر کار مداوم و بدون احتیاط با این ماده در مواردی حتی سرطان های مختلفی مانند ریه و … مشاهده شده است.

کریولیت در آب نامحلول می باشد همچنین در برخی حلال های قطبی نیز باز نامحلول است .در طبیعت کریولیت از معادن استخراج شده و پس از پودر شدن ، استفاده می گردد و معادن غنی آن در کشو چین وجود دارد ولی کریولیت مصنوعی یا آزمایشگاهی را با مخلوط کردن هیدروفلوریک اسید ، سدیم کربنات و آلومینیوم معمولا ایجاد و تولید می کنند که تنها شرکت تولید کننده کریولیت استخراج شده از اسید فلوریدریک ، گروه صنعتی شادرام شیمی در استان کرمانشاه می باشد.

در کار با کریولیت خیلی باید حواسمان جمع باشد چرا که می تواند آسیب های جدی و زیان باری را به طبیعت وارد کند و باید هم در استفاده از آن و هم دفع زباله هایش بسیار هوشیار باشیم.

کاربرد و خواص این محصول

کریولیت ماده ای پرکاربرد است و در صنایع مختلفی در برخی بخش های آن به کار می رود . ما نیز سعی داشته ایم اندکی آشنایی با این نمک مشتق شده از اسید فلوریدریک را در صنایع مختلف ایجاد کنیم:

  • در صنایع مختلف در تولید آلومینیوم بسیار کاربرد دارد و احتمالا این خاصیت و کاربرد آن معروف ترینشان باشد . عملکرد و روند آن اینگونه است که در صنایع مختلف با کاهش دمای ذوب آلومینا موجب ایجاد و تولید راحت تر و با کیفیت تر این فلز می شود .
  • این نمک در صنایع کاشی سازی و شیشه سازی نیز کاربرد خوبی دارد و در خط تولیدشان گاها به چشم می خورد .
  • در کارخانه های تولید حشره کش باز از کریولیت بهره می برند و به دلیل خاصیت سمی بودنی که دارد آنرا در ترکیب برخی حشره کش ها می توان دید .
  • در برخی صنایع حساس و یا آزمایشگاه ها از کریولیت به عنوان ماده پر کننده و در برخی دیگر به عنوان ساینده استفاده می شود .
  • در کارخانه یا شرکت های تصفیه آب معمولا کریولیت نیز به چشم می خورد و به طور معمول نیز آن را برای تصفیه آب های سخت در نظر می گیرند .
  • در صنعت داروسازی نیز این ترکیب نفوذ کرده و در برخی دارو های ضد درد معده برای التیام معمولا کریولیت را نیز به مواد آن می افزایند .
  • در جوشکاری و تولید ماده اصلی جوشکاری معمولا کریولیت را نیز به مواد می افزایند چون هم موجب افزایش کیفیت ترکیب می شود و هم خواص را بهبود می بخشد .
  • در صنعت آتش بازی و کارخانه های تولید مواد منفجره آتش زا بخصوص در کشور های پیشرفته ای همچون چین ، آمریکا و … خاصیت جدیدی از این ماده یافته اند و توانسته اند بهره خوبی از آن ببرند و آن این است که متوجه شده اند که با قرار دادن کریولیت در ترکیب مواد منفجره باعث می شود که هنگام انفجار رنگ زرد بسیار جذابی ایجاد شود و با این تفاوت که نسبت به ترکیب ساخته شده قبلی جهت رنگ زرد این ترکیب مقرون به صرفه تر است .
  • کریولیت در کارخانه های تولید فلزات از سنگ های معدنشان نیز کاربرد دارد و در تولید فلز وانادیم از سنگ معدنش، کریولیت را بهمراه نمک سدیم به ترکیب اضافه می کنند و این امر موجب شست و شوی سنگ و جداسازی می شود .
  • در برخی تصفیه خانه ها و یا آزمایشگاه های مهم این نمک اهمیت ویژه ای پیدا می کند و آن هم به دلیل یون های فلوریدی است که دارد.این یون ها در برخی واکنشات و محلول ها به عنوان مهار کننده عمل می کنند اینطور که باعث مهار یا جمع آوری آنزیم هایی می شوند که شامل عناصری مانندآهن،کلسیم و منیزیم اند و قاعدتا اثر آنرا برروی محلول کم می کنند .
  • همچنین در کارخانه تولید فلزات در برخی سفارش هایی از آلیاژ ها و فلزات که نیاز به ریزه کاری و دقت فراوان دارند معمولا از کریولیت طبیعی یا کریولیت اسید فلوریدریک نیز استفاده می شود.