اسید سیلیسیک

اسید سیلیسیک SILISIC ACID به فرمول شیمیایی H2SiF6 در اصل اسمی کلی برای ترکیباتی مختلف است که دارای عناصر سیلیسیم ، هیدروژن و اکسیژن هستند و در آنها هیدروژن متصل به اکسیژن وجود دارد که حالتی اسیدی به این مواد می دهد.

این اسید ها پیشوند های اسمی مانند اورتو ، بتا و… دارند.

هگزا فلورو سیلیسیک اسید در حقیقت فرم هیدراته سیلیکون دی اکسید می باشد.

اسید سیلیسیک در تغذیه روزانه نیز حتی به چشم می خورد و در موادی مانند غلات ، میوه ها ، سبزیجات و … آشکار می شود.

این اسید ، اسیدی بسیار ضعیف محسوب می شود و در آن pKa=9.8 که تا حدود pH=10  فقط یک پروتون از دست می دهد . در سلول های بدن نیز سیلیسیک اسید به صورت نمک های سیلیکات یافت می شود و در بعضی بافت های مختلف بدن دارای فراوانی بیشتری است از جمله بافت ماهیچه ،استخوان و … به این دلیل که باعث افزایش استحکام بافت می شود.

اسید هگزا فلورو سیلیسیک  هم به صورت طبیعی و هم به صورت آزمایشگاهی و اصطلاحا مصنوعی تولید می شود .

در طبیعت اسید سیلیسیک به این گونه تولید می شود که سیلیسیم موجود در سنگ ها و خاک در اثر فرسایش و عوامل مختلف در معرض هوا قرار می گیرند و دچار هوازدگی می شوند و سیلیسیم اکسید ها را تشکیل می دهند . سیلیسیم اکسید تشکیل شده در اثر بارش یا در معرض آب رودخانه ها و … قرار گرفتن به سیلیسیک اسید تبدیل شده و این سیلیسیک اسید با طی چرخه ای میان گیاهان و آب کره و سنگ کره و هوای کره به شرط بهره برداری نکردن از آن نهایتا در طبیعت باقی خواهد ماند .

اما در آزمایشگاه سیلیسیک اسید به اینگونه تولید می شود که در شرایط کنترل شده ای سیلیکا که همان سیلیسیم دی اکسید است را با آب واکنش می دهند که می توان از آن سیلیسیک اسید تا حداکثر غلظت  2 میلی مولار برداشت و جداسازی کرد.

سیلیسیک اسید هیچوقت نباید در معرض استشمام یا بلعیدن قرار گیرد چون خطرات بسیاری را به همراه خواهد داشت و همیشه باید در استفاده از آن احتیاط نمود .

سیلیسیک اسید را معمولا باید در فضایی بسته ، خنک ، خشک و به دور از مواد ناسازگار با آن ( مانند فلورین   ، اکسیژن دی فلورید ، کلر تری فلورید و … ) نگهداری کرد .

کاربرد در صنایع گوناگون

اسید سیلیسیک در صنایع مختلف و به عناوین گوناگونی کاربرد های ویژه ای دارد که به تعدادی آز آن ها اشاره می کنیم :

  • در آزمایش های ژنتیکی جدید دانشمندان از این اسید در سلول ها به عنوان نگهدارنده آلومینیوم

استفاده می کنند که باعث می شود با جذب و جمع آوری آنها از انواع آلودگی ها و مسمومیت های سلول جلوگیری شود .

  • این اسید در آزمایشگاه ها به عنوان بازدارنده در بعضی واکنش ها مانند واکنش های سیلیکا جلوگیری می کند و در اصل با واکنش با سیلیکا آن را از واکنشات جانبی حفظ می کند .
  • گاها در برخی مناطق برخی کارخانه جات این اسید را از طریق محصولاتشان به طور عمدی در هوا آزاد می کنند که این عمل باعث می شود که سیلسیک اسید مقدار گاز CO2 را در هوا کاهش دهد و نهایتا باعث تعدیل دما و پاکیزگی هوای منطقه شود و گاهی اوقات بارش هایی را با خود به ارمغان می آورد .
  • این اسید چون معمولا پروتون از دست می دهد یونی منفی ایجاد می کند که در اکثر صنایع از این آنیون برای جمع آوری آلودگی های کاتیونی استفاده می شود و ضایعات کارخانه ها را کاهش می دهد .
  • در علم ژنتیک از این اسید در درون سلول های ساختگی یا مورد مراقبت جهت محافظت آنها از آلودگی ها و کمک به پروتئین سازی درونی شان استفاده می شود .
  • در صنایع بهداشتی نیز این اسید نقش خود را نمایان می کند به این گونه که در بعضی مواد بهداشتی مانند سیر تولید خمیر دندان این اسید نقش مهمی به عنوان ماده اولیه دارد .
  • در بعضی آزمایش های کروماتوگرافی نیز از این اسید استفاده می کنند و آن را به عنوان فاز ثابت در نظر می گیرند .
  • سیلیسیک اسید در تولید کاتالیست های مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد .
  • در صنعت تولید لامپ سیلیسیک اسید در تولید رشته تنگستن به عنوان شناساگر شاره آن مورد استفاده قرار می گیرد .
  • در پتروشیمی این اسید به عنوان رنگبر موم و روغن استفاده زیادی دارد .
  • سیلیسیک اسید را گاها در ترکیبات شامپو نیز می بینم که نقش آصلی آن کمک به افزایش قدرت تار مو و پر پشت شدن مو است .
  • در پلاستیک سازی این اسید به عنوان عامل تقویت کننده پلاستیک استفاده می شود.همچنین در برخی قسمت های تولیدی سلفون های بسته بندی،این اسید نقش ماده اولیه را دارد .
  • در صنایع پارچه سازی از این اسید به عنوان ضد لغزش پارچه استفاده می کنند به خصوص در تولید پارچه های پشمی لیز.
  • در دندانسازی نیز این اسید به چشم می خورد . در مواد پر کننده دندان این اسید وجود دارد .
  • تولید پلیمرهای عایق در صنعت خودرو سازی
  • استخراج فلزات سنگین و گرانبها

در حال حاضر تنها واحد تولید کننده اسید سیلیسیک در کشور گروه صنعتی شادرام شیمی می باشد که روزانه 1 تن اسید هگزا فلورو سیلیسیک اسید در شهرک صنعتی بیستون کرمانشاه تولید و به بازار عرضه می نماید. این فرآیند در تاریخ 17 / 11/ 1397 توسط گروه صنعتی شادرام شیمی در اداره مالکیت های معنوی به شماره ثبت 97906 به ثبت اختراع رسید .